W 1985 r. Chiny podpisały Konwencję UNESCO w sprawie
ochrony kulturalnego i przyrodniczego dziedzictwa światowego. Pod względem
ilości zabytków na tej liście Chiny wraz z Indiami zajmują czwarte miejsce na
świecie. Wymienione w niej obiekty są zabytkami najwyższej klasy światowej i
są objęte ochroną ze względu na ich znaczenie dla danej kultury lub krajobrazu.
Do obiektów dziedzictwa kulturalnego należą przedmioty zabytkowe, zabytkowe
miejscowości i budowle, jak również obiekty o wartości historycznej, artystycznej,
archeologicznej, naukowej, kulturalnej i antropologicznej. Do obiektów dziedzictwa
naturalnego zalicza się unikatowe struktury przyrodnicze, ekologiczne i geograficzne,
bądź ekologiczne obszary, na których występują rzadkie rośliny i zwierzęta,
jak również tereny o walorach naukowych lub estetycznych. Oto wykaz chińskich
zabytków :
| Obiekt |
Data wpisania na listę |
Opis |
Zdjęcie |
| Wielki Mur |
1987 |
Około 220 r. p.n.e. pod panowaniem Qin Shi Huang, fragmenty już istniejących,
wcześniejszych fortyfikacji z okresu rozbicia dzielnicowego zostały połączone
i utworzyły wspólny system obronny przeciw inwazjom z północy. Budowa
była kontynuowana aż do czasów dynastii Ming (1368-1644), kiedy to Wielki
Mur stał się największą strukturą militarną na świecie. Wielki Mur jest
największą budowlą starożytności zachowaną do dzisiaj. Ciągnie się na
długości 6700 km.
|
|
| Góra Tai |
1987 |
Święta Góra Tai (Taishan w centralnej prowincji Shandong) była obiektem
cesarskiego kultu w czasie blisko 2000 lat. Artystyczne arcydzieła współgrają
tu w perfekcyjnej harmonii z naturalnym krajobrazem. Góra była zawsze
źródłem inspiracji dla chińskich artystów i uczonych i jest symbolem dawnej
chińskiej cywilizacji i wierzeń religijnych. Taishan to kolebka taoizmu,
najstarszej chińskiej szkoły filozoficzno-religijnej. Pawilon Nieba został
zbudowany w 1009 r. w czasie panowania dynastii Song, wewnątrz znajduje
się 62-metrowy fresk przedstawiający drogę na szczyt góry. Najwyższe wzniesienie
to Szczyt Nefrytowego Cesarza (1524 m.)
|
 |
Pałace Cesarskie dynastii Ming i Qing w Pekinie
|
1987 |
Miejsce najwyższej mocy podczas pięciu wieków historii Chin, Zakazane
Miasto z parkami krajobrazowymi i wieloma budynkami (całość obejmuje 9999
pokojów, sal i komnat zawierających meble i wyroby artystyczne) stanowi
bezcenne świadectwo chińskiej cywilizacji w czasie panowania dynastii
Ming i Qing.
Muzeum Pałacowe będące częścią byłego Miasta Zakazanego to pałace, w których
mieszkali cesarze w latach 1368-1911, uważane jest za najwymowniejszy
przykład architektury pałacowej na świecie. Teren zajmowany przez pałace
liczy ponad 720 tys. m2. Pałace i znajdujące się w nich zabytki
reprezentują najwspanialsze dzieła budownictwa i sztuki Chin czasów cesarskich.
|
 |
| Groty Mogao |
1987 |
Położone w strategicznym punkcie wzdłuż Jedwabnego Szlaku na skrzyżowaniu
szlaków handlowych jak również religijnych, kulturalnych i intelektualnych
wpływów. Groty Mogao w pobliżu oazy Dunhuang w prowincji Gansu liczą 492
jaskinie, w których znajduje się ponad 45 tys. m2 fresków pochodzących
z IV-XIV w. oraz gliniane posągi. Od lat 80-tych celem zabezpieczenia
tego największego w Chinach zbioru malarstwa buddyjskiego, chińscy uczeni
i badacze przy współpracy zagranicznych kolegów i instytucji prowadzą
tutaj monitorowanie ekologiczne i meteorologiczne, obserwację niszczenia
fresków i ich renowację.
|
 |
| Grobowiec cesarza Qin Shishuang |
1987 |
Shi huang (zm. 210 p.n.e.), władca, który zjednoczył Chiny, został pochowany
w otoczeniu słynnych terakotowych żołnierzy w centrum kompleksu, który
miał odtworzyć plan urbanistyczny stolicy państwa - Xianyan. Nieduże figury
różnią się między sobą, wraz z końmi, rydwanami i bronią są arcydziełami
realizmu.
Terakotowe Wojsko w Grobowcu cesarza Qin Shihuang (wykop nr 1). Zbudowany
przed 2200 laty grobowiec znajduje się u podnóża Góry Li w Lintongu, 30
km na wschód od Xi`anu. Jest to największy i najbardziej obfitujący w
zabytki grobowiec cesarski na świecie. Od 1974 r. terakotowi żołnierze
i konie - jak również konie i rydwany wykonane z brązu są systematycznie
udostępniane zwiedzającym po rekonstrukcji.
|
 |
| stanowisko sinatropa w Zhoukoudian |
1987 |
Zhoukoudian, 42 km na zachód od Pekinu. Tutaj w 1929 r. paleontolog
Pei Wenzhong odnalazł pierwszą kość policzkową małpoluda chińskiego. Odkrył
w ten sposób szczątki Sinanthropus pekinensis (który żył w środkowym plejstocenie)
wśród innych pozostałości w tym Homo sapiens sprzed 18,000-11,000 p.n.e.
Do dzisiaj odnaleziono kolejne 6 fragmentów kości sinantropa, kamienne
narzędzia i ślady ognia na kamieniach. Zhoukoudian jest głównym w Chinach
stanowiskiem służącym do badań nad powstaniem i rozwojem człowieka.
|
 |
| Góry Huang |
1990 |
Huangshan (Żółte Góry) , uważane w sztuce i literaturze
za najpiękniejsze góry Chin (np. Shanshui styl mountain and water
- poł. XVI w.)
Góry Huang - ponad 90-kilometrowy łańcuch górski biegnący równolegle do
biegu Jangcy w prowincji Anhui, należy do najsłynniejszych obiektów krajobrazowych
Chin. Schodkowo wyrastające szczyty, zieleń sosen, gorące źródła i grube
pokrywy chmur uczyniły ją celem wędrówek wiele stuleci temu. Cały łańcuch
górski składa się z 72 szczytów, z czego 31 przekracza wysokość 1500 m.,
a najwyższy Szczyt Lotosu - 1800 m. Góry te stanowią unikatowy obiekt
do badań geologicznych nad czwartorzędem.
|
 |
| Malownicza dolina Jiuzhaigou i rezerwat natury |
1992 |
Rozciągająca się na obszarze ponad 72,000 ha w północnej części prowincji
Sichuan, dolina Jiuzhaigou osiąga wysokość ponad 4,800m, obejmując różne
ekosystemy leśne.
Położony w wysokich górach i na płaskowyżu, rezerwat natury Jiuzhaigou
w prowincji Sichuan urzeka ośnieżonymi szczytami gór, przepastnymi lasami,
jeziorami, rzekami, wodospadami. Nazwę swą zawdzięcza dziewięciu tybetańskim
wioskom położonym wzdłuż kotliny w powiecie Naping. Kotlina o długości
50 km uważana jest za jeden najpiękniejszy w Chinach terenów krajobrazowych
nie tylko ze względu na walory przyrodnicze (140 gatunków ptaków, stanowisko
pandy wielkiej), ale też dzięki zachowanym tu obyczajom i tybetańskim
zwyczajom.
|
 |
| Huanglong i rezerwat krajobrazowy |
1992 |
Położona w płn.-zach. prowincji Sichuan, dolina Huanglong składa się
z wiecznie ośnieżonych szczytów i najbardziej na wschód wysunięty chiński
lodowiec. W dodatku prócz górskiego pejzażu i wielu ekosystemów leśnych
można tu znaleźć spektakularne formacje skalne, wodospady i gorące źródła.
Teren zamieszkują zagrożone gatunki zwierząt włączając w to pandę wielką
i seczuańskie ostronose małpy.
Tarasy wapienne są główną atrakcją rezerwatu krajobrazowego Huanglong
w prowincji Sichuan. Ciągną się one na płaskowyżu położonym 3 tys. m.
n.p.m. doliną o długości 7,5 km i wyglądają jak pas z zielonych płytek
nefrytu składający się 3400 stawów i jeziorek.
|
 |
| Wulingyuan |
1992 |
Malowniczy obszar obejmujący ponad 26,000 ha w chińskiej prowincji Hunan.
Miejsce jest zdominowane przez ponad 3,000 wąskich piaskowcowych kolumnowych
turni skalnych i szczytów ponad 200 m wysokości. Pomiędzy wierzchołkami
leżą jary i wąwozy ze strumieniami i wodospadami, 40 grotami i dwoma szerokimi
naturalnymi mostami.
Rezerwat leśny Zhangjiajie jest królestwem kwarcu, lasu, piaskowych skał,
mrocznych borów i wapiennych jaskiń. Tętni w nim bujne życie roślin i
zwierząt, w tym zagrożonych gatunków.
|
 |
| Góra Resort i pobliskie świątynie w Chengde |
1994 |
Góra Resort z letnim pałacem dynastii Qing, w prowincji Hebei, który
został zbudowany pomiędzy 1703 a 1792, to obszerny kompleks pałaców, budynków
administracyjnych i ceremonialnych. Świątynie zbudowane w różnych stylach
architektonicznych i cesarskie ogrody łączą się harmonijnie tworząc wspólny
krajobraz jeziorami, pastwiskami i lasami.
Jedna z Ośmiu Świątyń Zewnętrznych letniej rezydencji cesarskiej w Chengde
- Świątynia Przodków Putuo, zwana Małym Pałacem Potala (właściwy
znajduje się w Tybecie). Otoczona górami prowincji Hebei, w Chinach Północnych,
rezydencja umożliwiała cesarzom dynastii Qing /1644-1911/ odetchnąć od
letnich upałów stolicy. Świątynia na zdjęciu zbudowana została w 1770
r. dla uczczenia 60. urodzin cesarza Qianlong.
|
 |
| Świątynia, Mauzoleum Konfucjusza i jego posiadłość rodowa
w Qufu |
1994 |
Świątynia, mauzoleum i dom rodzinny Konfucjusza, wielkiego filozofa,
polityka i wychowawcy z V-VI w. p.n.e.. znajduje się w Qufu w prowincji
Shandong. Świątynia zbudowana dla upamiętnienia Konfucjusza w 478 r. p.n.e.
została zniszczona i zrekonstruowana. Dziś obejmuje ponad 100 budynków.
Mauzoleum zawiera grób Konfucjusza i szczątki jego 100,000 potomnych.
Niewielki dom rodziny Kong rozszerzył się w gigantyczną arystokratyczną
rezydencję z 152 budynkami. Kompleks pomników Qufu zachował swoją wyjątkową
wartość artystyczną dzięki pobożności cesarzy chińskich podczas ponad
dwóch tysiącleci.
|
 |
| zespół architektoniczny na Górze Wudang |
1994 |
Pałace i świątynie, które tworzą rdzeń kompleksu świeckiego i religijnego
są przykładem rozwiązania architektonicznego i artystycznego chińskich
dynastii Yuan, Ming i Qing. Położony w malowniczej dolinie na zboczach
Gór Wudang w prowincji Hubei został zbudowany jako zorganizowany kompleks
w czasie panowania dynastii Ming (XIV-XVII w.), zawiera także taoistyczne
budynki z VII w. Zabudowania klasztoru na szczycie Tianzhu Góry Wudong
- świętej góry taoizmu. Na samym szczycie znajduje się budynek kryty blachą
miedzianą w 1416 r.
|
 |
| Pałac Potala w Lhasie |
1994
2000
2001 |
Potala, letni pałac dalaj lamów od VII w. symbolizuje tybetański buddyzm
i pełni centralną rolę w tradycyjnej administracji Tybetu. Kompleks zawierający
Pałac Biały i Czerwony i budynki dodatkowe, zbudowany został w centrum
doliny Lhasa na wysokości 3,700 m. Również świątynny klasztor Jokhang
z VII w. jest wyjątkowym buddyjskim kompleksem. Letni pałac dalaj lamy,
Norbulingka zbudowany w XVIII w. jest arcydziełem tybetańskiej sztuki.
Ogromne wrażenie sprawia piękno i oryginalność architektury tych trzech
miejsc, ich bogata ornamentyka i harmonijne współistnienie z naturalnym
otoczeniem.
Pałac, pełen unikatowych zabytków rzemiosła i kultury zbudowano na siedzibę
dalajlamów. Od XVII w. stanowił centrum adm., rel. i polit. tybetańskich
mnichów buddyjskich.
|
 |
| Park Narodowy na Górze Lu |
1996 |
Góra Lu (Lushan) w Jiangxi, to jedno z duchowych centrów chińskiej cywilizacji.
Świątynie buddyjskie i taoistyczne wraz z ośrodkiem religii konfucjańskiej,
gdzie nauczało wielu dawnych mistrzów.
Z Bramy Hanfan widać odległe jezioro Boyang i miasto Jiujiang nad rzeką
Jangcy. Góry Lu od stuleci były schronieniem dla poetów, malarzy i polityków,
z których wielu pozostawiło na skałach gór swoje inskrypcje kaligraficzne.
|
 |
| Góra Emei i Wielki Budda z Leshan |
1996 |
Góra Emei w południowo-zachodniej prowincji Sichuan, wznosi się na wys.
3099m n.p.m., i jest jedną z czterech świętych gór buddyzmu w Chinach.
Pierwsza buddyjska świątynia została zbudowana w I w. n.e. w pięknym otoczeniu
tej góry. Emei słynie z najwspanialszych na świecie turni i wierchów.
Na górze znajdują się liczne zabytki historyczne takie, jak Skała Ofiarowania
Życia, Świątynia Dziesięciu Tysięcy Lat, czy Świątynia Witająca Kraj.
Na Złotym Wierchu turyści lubią obserwować jak promienie wschodzącego
słońca przebijając się przez chmury tworzą iluminację buddów.
Wielki Budda z Leshan, największy rzeźbiony w skale wizerunek Buddy na
świecie jest wysoki na 71 m. Znajduje się przy zlewisku trzech rzek -
Minjiang, Qingyi i Dadu w południowo-zachodniej prowincji Sichuan. Wykuwanie
posągu zaczął w 713 r. słynny mnich Hai Tong, a całość została ukończona
w 803 r. pod nadzorem urzędnika Wei Gao. Pracownie konserwacji zabytków
badają obecnie metody zachowania zabytku niszczejącego z powodu erozji.
Góra Emei wyróżnia się także przez wielka różnorodność flory, począwszy
od strefy subtropikalnej aż do iglastych lasów subalpejskich, niektórych
ponad tysiącletnich.
|
 |
| Stare Miasto Lijiang |
1997 |
Położone nad rzeką Jinsha u stóp Góry Yulong (24000 m n.p.m.) miasto
Lijiang w prowincji Yunnan swój początek bierze w X wieku. Od 1288 do
1730 r. było stolicą królestwa Mu, założonego przez lud Naxi. Przy zachowaniu
willi sprzed 800 lat udało się ochronić unikatowe środowisko naturalne,
architekturę oraz historię, kulturę i obyczaje miejscowej mniejszości
narodowej Naxi. Jest żywym muzeum umożliwiającym studia nad rozwojem urbanistyki
i budownictwa oraz dziejów Naxi. Lijiang posiada system zaopatrywania
w wodę niezmiernie skomplikowany i pomysłowy, który zawsze funkcjonuje
skutecznie.
|
 |
| Stare Miasto Ping Yao |
1997 |
Ping Yao jest wyjątkowo dobrze zachowanym przykładem tradycyjnego chińskiego
miasta Han, założonego w XIV w. Poprzez swój urbanistyczny kształt pokazuje
ewolucję stylów architektonicznych i planowania miejskiego w cesarskich
Chinach w ciągu pięciu stuleci.
Wielu mieszkańców Pingyao mieszka w zabytkowych domach zbudowanych przez
ich przodków. Miasto Pingyao w prowincji Shanxi jest siedzibą powiatu
od chwili wprowadzenia tej jednostki administracyjnej w 221 r. p.n.e.
Dobrze zachowane starożytne miasto zachwyca murami miejskimi, starymi
uliczkami, sklepikami, świątyniami i domami mieszkalnymi. Na powierzchni
2, 25 km2 mieszka 42 tys. osób.
|
 |
| Klasyczne parki i ogrody miasta Suzhou |
1997
2000 |
To w Suzhou narodziła się chińska sztuka projektowania ogrodów takimi
elementami jak sadzawki, małe wzgórza, odpowiednio ukształtowane kamienie,
tarasy, drzewa i kwiaty. Ogród Wangshi (Mistrza Sieci) w Suzhou w prowincji
Jiangsu. W XII wieku była to rezydencja cesarskiego urzędnika Shi Zhenzhi.
przebudowano ją w XVIII w. Wokół stawu postawiono budynki , zasadzono
drzewa i kwiaty. Wszystkie framugi drzwi i ramy okienne są rzeźbione,
a przez park biegną liczne kręte ścieżki. Klasyczny chiński wygląd ogrodu
pokazuje naturalny pejzaż w miniaturze w 9 ogrodach historycznego miasta
Suzhou.
|
 |
| Pałac Letni i Cesarski Ogród w Pekinie |
1998 |
Pałac Letni w Beijingu, znajdujący się na przedmieściach stolicy służył
jako letnia rezydencja cesarzom dynastii Qing. Zbudowany w 1750 r., został
zniszczony w 1860 r. przez wojska interwencyjne Anglii i Francji i odbudowany
na oryginalnych fundamentach w 1888 r. Zajmuje ok. 290 ha. Naturalny pejzaż
wzgórz i otwartej wody ze sztucznymi wytworami takimi jak pawilony, pałace,
świątynie i mosty uformowane w harmonijną całość o wybitnej estetycznej
wartości.
|
 |
| Świątynia Nieba |
1998 |
Słynna Świątynia Modłów o Plony znajduje się na terenie stołecznej Świątyni
Nieba. Zbudowana w 1420 r. na obszarze 2,7 mln. m2. Świątynia
Nieba służyła do 1911 r. cesarzom jako miejsce składania ofiar Niebu i
zanoszenia modłów o bogate plony. Jest to największy obiekt sakralny w
Chinach. Arcydzieło architektury i krajobrazu. Kompleks budynków kultowych
umieszczonych w ogrodzie i otoczonych przez drzewa sosnowe. Globalny układ
Świątyni Nieba symbolizuje stosunek pomiędzy ziemią a niebem - światem
ziemskim i boskim - esencję chińskiej kosmogonii a także szczególna role
cesarza w tych relacjach.
|
 |
| Góra Wuyi |
1999 |
Góra Wuyi w prowincji Fujian jest kolebką neokonfucjanizmu (XI w n.e.)
- doktryny dominującej we wschodnich i południowo-wschodnich krajach azjatyckich
podczas wielu wieków. Zawiera serię archeologicznych stanowisk włączając
w to miasto Han założone w I w. p.n.e. i świątynie. Rzuca się w oczy piękno
wąwozów Rzeki Dziewięciu Zakrętów z licznymi klasztorami i świątyniami.
|
 |
| Skalna rzeźba Dazu |
1999 |
Jeden z najsłynniejszych chińskich zespołów jaskiń, we wnętrzu których
wyrzeźbiono posągi z panteonu buddyjskiego. Strome stoki regionu Dazu
zawierają wyjątkowe serie rzeźb skalnych datowanych na okres IX-XIII w.
Są niezwykłe z wielu powodów: wartości estetycznej, bogactwa tematyki
świeckiej i religijnej a także wpływu na życie codzienne w ówczesnych
Chinach. Dostarcza wybitnych dowodów na harmonijne współistnienie buddyzmu,
taoizmu i konfucjanizmu.
|
 |
| Góra Qincheng i system nawadniania Dujiangyan |
2000 |
Budowa systemu nawadniania Dujiangyan rozpoczęła się w III w. p.n.e.
System ten wciąż kontroluje wody rzeki Minjiang i rozdziela je do żyzne
pola równiny Chengdu. Góra Qingcheng to kolebka taoizmu.
|
 |
| Dawne wioski południowego Anhui - Xidi i Hongcun |
2000 |
Dwie tradycyjne wioski Xidi i Hongcun, które zachowały w dużym stopniu
wygląd autentyczny. Układ ulic, ich architektura jak również włączenie
domów w sieć zaopatrzenia w wodę są to unikalne.
|
 |
| Groty Longmen |
2000 |
Groty i nisze skalne Longmen zawierają najszerszą i najbardziej imponującą
kolekcję chińskiej sztuki Północnej Dynastii Wei i Dynastii Tang (316-
907). Prace te całkowicie poświęcone religii buddyjskiej, reprezentują
wysoki poziom chińskiej rzeźby skalnej. Arcydziełem w tym zespole jest
zestaw płaskorzeźb znajdujących się w Świątyni składania Czci Buddzie
(fengxian si) z czasów dynastii Tang. Pośrodku tej jaskini siedzi 18-metrowy
Wielki Budda, u jego boków znajdują się jego dwaj uczniowie, a także strażnicy
niebios i obrońcy wiary.
|
 |
| Grobowce Cesarskie Dynastii Ming i Qing |
2000
2003 |
Cesarskie Grobowce Ming i Qing to miejsce gdzie natura została zmodyfikowana
przez ludzki umysł, wybrane zostało zgodnie z zasadami geomancji (Fengshui)
aby pomieścić wiele budynków tradycyjnej architektury. Ilustrują one ciągłość
pięciu wieków historii i rozwiązania specyficzne dla feudalnych Chin.
|
 |
| Groty Yungang |
2001 |
Zespół posągów w Grotach Yungang (Datong w prowincji Shanxi) jest arcydziełem
wczesnej chińskiej sztuki jaskiniowej. Sztuka grot Yungang reprezentuje
udane połączenie buddyjskiej sztuki symbolicznej z tradycjami południowej
i centralnej Azji, która rozpoczęła się w V w. pod cesarskimi auspicjami.
Groty Yungang obejmują 252 jaskinie i 51,000 posągi i reprezentują niezwykłe
osiągnięcie buddyjskiej sztuki skalnej V i VI stulecia. Pięć grot stworzonych
przez Tan Yao, z ich ścisłą harmonią, układem i stylem tworzy klasyczne
arcydzieło chińskiej sztuki buddyjskiej.
|
 |
| Obszar Chroniony Trzech Równoległych Rzek w Yunnan |
2003 |
Składa się z 8 geograficznych obszarów chronionych w granicach Parku
Narodowego Trzech Rzek w górskiej płn.-zach. prowincji Yunnan, obejmuje
1.7 mln. ha i trzy wielkie rzeki Azji : Yangtze (Jinsha), Mekong i Salween
płynące równolegle względem siebie z północy na południe poprzez strome
wąwozy, miejscami 3,000 głęb. i otoczone przez ośnieżone szczyty ponad
6000 m. wys.
|
 |
| Miasta i grobowce starożytnego królestwa Koguryo |
2004 |
Miasto księcia Gaogouli oraz grobowce księcia i arystokracji
w północno-wschodniej części Chin. Kompleks zawiera także 63 groty sprzed
2,300 lat. Królestwo Koguryo utworzone w 37 r. p.n.e. i zniszczone w 668
n.e. trwało 70 lat i odegrało dużą rolę w rozwoju północno-wschodniej Azji.
|
 |